Stel je voor: het giet hard, je dak staat onder water, en al dat regenwater stroomt naar het riool.
▶Inhoudsopgave
Maar het riool zit al overvol met afvalwater. Wat gebeurt er dan? Precies — overstromingen, stinkende putten en natte kelders. Daarom stelt steeds meer mensen de vraag: mag ik mijn hemelwater gewoon afkoppelen van het riool? En belangrijker nog: moet ik dat soms zelfs?
Goed nieuws: je bent niet de enige met die vraag. En het antwoord is best interessant.
Want ja, de wet zegt er daadwerkelijk iets over. En nee, het is niet hetzelfde overal in Nederland.
Laten we het stap voor stap bekijken.
Waarom zou je hemelwater afkoppelen?
Allereerst: wat betekent “afkoppelen” eigenlijk? Simpel gezegd betekent het dat je regenwater van je dak niet meer naar het gemeentelijke riool laat stromen.
In plaats daarvan leid je het direct naar je tuin, een wadi, de straat of openbaar groen — waar het rustig de grond in kan sijpelen. Waarom is dat handig?
Omdat onze riolen niet bedoeld zijn voor enorme hoeveelheden regenwater. Tijdens een piekbui kunnen miljoenen liters tegelijk het riool in stromen. De rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI) moet dat allemaal verwerken — naast het vuile water uit je toilet en gootsteen. Als het te veel wordt, loopt het riool over.
En dat betekent problemen: van natte kelders tot vervuild water in de straat.
Afkoppelen helpt dus niet alleen jouw huis, maar ook je buren en de hele buurt. Het is een kleine ingreep met groot effect.
Wat zegt de wet over afkoppelen van hemelwater?
In Nederland gelden er geen landelijke regels die zeggen: “Iedereen moet zijn hemelwater afkoppelen.” Maar — en dit is belangrijk — gemeentes mogen dit wél verplichten. Dat staat in artikel 10.32a van de Wet milieubeheer. Hierbij kunnen gemeentes een verordening opstellen die bepaalt dat je hemelwater niet meer mag lozen in het openbare riool.
Dat betekent dus: in de ene gemeente hoef je niks te doen, terwijl je in de andere wél verplicht bent om af te koppelen.
Waar is afkoppelen verplicht?
Het hangt er vanaf waar je woont en wat jouw gemeente heeft besloten. Sommige gemeentes hebben al een verordening voor het afkoppelen van hemelwater ingevoerd.
Denk aan plaatsen zoals Nieuwkoop, maar ook andere gemeentes overwegen dit. In die gevallen mag je vanaf een bepaalde datum je hemelwater niet meer lozen in het riool. Je moet het dan afvoeren naar de bodem, je tuin of een andere geschikte plek.
Let op: deze verordening geldt vaak alleen voor nieuwe bouwprojecten of verbouwingen.
Bestaande huizen hoeven meestal niet meteen mee te werken — tenzij er sprake is van een grote renovatie of uitbreiding.
Kan ik subsidie krijgen voor afkoppelen?
Ja! En dit is waar het echt aantrekkelijk wordt.
Veel gemeentes bieden subsidies aan als je je hemelwater afkoppelt. Soms is dat alleen mogelijk als het verplicht is, maar in veel gevallen kun je ook subsidie aanvragen als je vrijwillig afkoppelt. Hoeveel subsidie je krijgt, verschilt per gemeente.
Sommige gemeentes vergoeden een deel van de kosten, andere bieden een vast bedrag.
Check daarom altijd de website van jouw gemeente of neem contact op met de afdeling ruimtelijke ordening of waterbeheer. En let op: als je al van plan bent om je tuin of dak te verbouwen, is dit het perfecte moment om afkoppelen erbij te pakken. Dubbel werk voorkomen, dat scheelt tijd én geld.
Hoe werkt afkoppelen in de praktijk?
Afkoppelen klinkt misschis ingewikkeld, maar het is vaak best eenvoudig. Je leidt de afvoerbuizen van je dak niet meer naar het riool, maar naar een alternatief. Denk aan:
- Een wadi of infiltratievoorziening in je tuin
- Een regenwaterput om water op te slaan voor later gebruik
- Een doorlatende verharding op je oprit of terras
- Directe afvoer naar de straat of openbaar groen (mits toegestaan)
Belangrijk: zorg ervoor dat het water niet bij je buren terechtkomt. Dat kan namelijk overlast veroorzaken.
Wat kost afkoppelen?
En natuurlijk moet het water veilig de grond in kunnen — dus geen afvoer naar een septic tank of verwaterd gebied. De kosten variëren sterk. Voor een gemiddeld gezin kan het tussen de €500 en €2.000 liggen, afhankelijk van de oplossing en de staat van je huidige afvoer.
Als je al een verbouwing plant, zijn de extra kosten vaak beperkt. En vergeet niet: je bespaart ook op de waterschuld en mogelijk op je rioolheffing. Sommige gemeentes verlagen die als je hemelwater niet meer naar het riool stuurt. Dat maakt het nog aantrekkelijker.
Moet ik actie ondernemen?
Dat hangt af van jouw situatie. Als je in een gemeente woont waar afkoppelen verplicht is, dan moet je daar uiteraard aan voldoen.
Maar zelfs als het niet verplicht is, is het de moeite waard om na te denken. Wateroverlast neemt toe door klimaatverandering, en afkoppelen is een slimme manier om daar tegen te gaan. Check daarom altijd bij jouw gemeente wat de regels zijn. En als je twijfelt: neem contact op met een lokale aannemer of wateradviseur.
Ze kunnen je helpen met een passende oplossing voor jouw situatie. Kortom: afkoppelen is niet alleen goed voor het milieu en je buurt — het kan ook goed zijn voor je portemonnee.
En wie weet, over een paar jaar is het gewoon standaard. Dus waar wacht je nog op?