Stel je voor: je gemeente bouwt duizenden nieuwe woningen. Mooi plan, toch? Maar wie heeft er even nagedacht over waar al dat afvalwater naartoe moet? Precies. Het riool.
▶Inhoudsopgave
En dat is precies waar de Omgevingsvisie 2026 om de hoek komt kijken.
Want zonder slim rioolbeleid staat je ruimtelijke ordening op losse schroeven.
Wat is de Omgevingsvisie 2026 eigenlijk?
De Omgevingsvisie is het toekomstbeeld van een gemeente of regio. Het beschrijft hoe de leefomgeving er over twintig jaar uit moet zien.
Denk aan woningen, natuur, infrastructuur én water. Sinds de komst van de Omgevingswet — die per 1 januari 2024 in werking trad — werken gemeenten aan één integraal plan. Gezondheid, ruimte, milieu en water komen samen in één visie.
En daar speelt rioolbeleid een cruciale rol in. Want je kunt niet zomaar bouwen waar je wilt als het rioolnet niet meegroeit.
Waarom rioolbeleid en ruimtelijke ordening hand in hand moeten gaan
Veel gemeenten worstelen met dezelfde uitdaging: de woningbouwopdracht is groot, maar de capaciteit van het rioolstelsel hopt er niet bij.
In Nederland hebben we ongeveer 170.000 kilometer aan rioolleidingen. Een deel daarvan is verouderd, met leeftijden van wel 50 tot 70 jaar. Dat betekent lekkages, overstorten en capaciteitsproblemen bij hevige regenval. De Omgevingsvisie 2026 dwingt gemeenten om hier nu al mee te rekenen.
Geen bouwprojecten meer zonder check: past dit binnen de beschikbare rioolcapaciteit? Is er voldoende bergingsruimte voor hemelwater?
De drie grootste knelpunten
Wordt er gescheiden aangesloten op het riool? 1.
Overbelaste rioolstelsels. In veel stedelijke gebieden loopt het riool bij zware regen vol. Het gevolg: ongezuiverd water stortt op het oppervlaktewater. De Omgevingsvisie vraagt om maatregelen zoals groene daken, wadi's en extra bergingsbassinen om druk te nemen van het riool.
2. Verouderde infrastructuur. Steeds meer gemeenten concluderen dat reparatie niet meer volstaat.
Er moet geïnvesteerd worden in nieuwe leidingen, pompen en zuiveringsinstallaties. Dat kost tijd én geld — en dat moet ruim van tevoren gepland worden. 3.
Klimaatadaptatie. Extreem weer wordt vaker. Meer droogte, maar ook hevige buien.
Slim rioolbeleid houdt daar nu rekening mee. Denk aan doorlaatbare verharding, meer ruimte voor wateropslag en slimme afvoersystemen.
Wat betekent dit voor gemeenten en projectontwikkelaars?
Voor gemeenten geldt: je kunt niet langer bouwen zonder het riool mee te nemen in je plannen.
De Omgevingsvisie vraagt om integrale afweging. Dat betekent samenwerking tussen afdelingen ruimtelijke ordening, waterbeheer en milieu. Voor projectontwikkelaars en aannemers biedt dit kansen. Wie vroegtijdig meedenkt over wateroplossingen — zoals gescheiden riolering of lokale waterzuivering — heeft een streepje voor bij vergunningverlening.
Praktijkvoorbeelden die werken
Gemeenten belonen initiatieven die druk nemen van het riool. Enkele vooruitstrevende gemeenten laten zien hoe het kan.
Zo werkt de gemeente Utrecht aan het programma "Schoon, Zeker en Sterk", waarin rioolvervanging gekoppeld wordt aan stadsvernieuwing.
In Rotterdam zet men in op de "Rotterdamse Waterstad"-aanpak, waarbij wateropslag integraal onderdeel is van nieuwe wijken. Deze voorbeelden laten zien: rioolbeleid hoeft geen lastig detail te worden. Het kan juist een kans zijn voor betere, leefbare woonomgevingen.
De rol van burgers en bedrijven
En laten we het hebben over jouw rol. Want rioolbeleid raakt iedereen.
Als particulier draag je bij door slim om te gaan met je afvalwater. Geen verfresten of medicijnen door de gootsteen, bijvoorbeeld. En overweeg een hemelwaterafkoppeling: regenwater dat niet op het riool komt, maar in je tuin of een verzameltank.
Voor bedrijven geldt hetzelfde, maar dan op schaal. Bedrijven die hun afvalwater zuiveren voordat het het riool bereikt, helpen mee aan een duurzaam watersysteem.
Conclusie: rioolbeleid is ruimtelijk beleid
De Omgevingsvisie 2026 maakt één ding duidelijk: rioolbeleid en de ruimtelijke ordening zijn geen losse onderdelen meer. Het is fundamenteel onderdeel van hoe we onze leefomgeving inrichten.
Wie slim investeert in rioolinfrastructuur, investeert in leefbaarheid, klimaatbestendigheid en toekomstbestendige steden. Dus de volgende keer dat je hoort over een nieuwbouwwijk of een stadsvernievingsproject, vraag je af: wat is het rioolplan? Want zonder goed rioolbeleid staat niets — letterlijk — op losse schroeven.