Je gaat de rioolleidingen in je straat laten renoveren. De gemeente belt, of je krijgt een brief.
▶Inhoudsopgave
En dan lees je het woord 'bodemonderzoek'. Moet je dat echt?
En wanneer precies is dat verplicht? Geen zorgen, we leggen het gewoon uit.
Wat is bodemonderzoek bij rioolrenovatie eigenlijk?
Bij rioolrenovatie gaat het niet alleen om de leidingen zelf. Vaak moet er gegraven worden, en dan kom je de bodem tegen.
Soms is die bodem vervuild. Denk aan oude leidingen die zijn gelekt, of grond die in het verleden in aanraking is gekomen met schadelijke stoffen.
Een bodemonderzoek kijkt of de bodem schoon is of dat er iets aan de hand is. Het onderzoek meet of de kwaliteit van de bodem onder of boven de zogenaamde interventiewaarde zit. Die interventiewaarde is een grenswaarde: als de vervuiling daarboven zit, moet er actie ondernomen worden. Zit het eronder, dan mag er in principe gewoon gegraven worden zonder extra maatregelen.
Wanneer is bodemonderzoek verplicht bij rioolwerkzaamheden?
Het kort antwoord: als er gegraven wordt in bodem waarvan je niet zeker weet of die schoon is.
Graven in bodem met onbekende kwaliteit
Maar het wordt pas echt verplicht in specifieke situaties. Als je gaat graven en je weet niet hoe schoon de bodem is, moet je een voorafgaand bodemonderzoek laten uitvoeren. Dit geldt zowel voor bodem met een kwaliteit onder of gelijk aan de interventiewaarde als daarboven. De regels daarvoor staan in de Activiteitenbesluit Milieubeheer, paragraaf 4.119.
In de praktijk betekent dit: als de gemeente of een aannemer rioolwerkzaamheden plant waarbij de bodem wordt aangegaan, moet er eerst onderzoek gedaan worden. Voordat de schop in de grond gaat, moet duidelijk zijn wat er in de grond zit.
Werkzaamheden in een gebied met een vermoeden van vervuiling
Weet de gemeente of de provincie dat een bepaald gebied mogelijk vervuild is?
Dan is bodemonderzoek bijna altijd verplicht. Denk aan oude industriële gebieden, plekken waar vroeger een garagebedrijf stond, of straten waar oude leidingen al decennia in de grond liggen. De DCMR Milieudienst Rijnmond en soortgelijke regionale milieudiensten houden bij welke gebieden als mogelijk vervuild staan geregistreerd. Check daarom altijd bij je gemeente of er bekende bodemvervuiling is in jouw straat.
Wat als de bodem vervuild blijkt te zijn?
Stel, het onderzoek laat zien dat de bodem vervuild is boven de interventiewaarde. Dan mag je niet zomaar door met graven.
Er moet een saneringsplan worden opgesteld. Dat plan beschrijft hoe de vervuilde grond wordt verwijderd of opgeschoond, en hoe wordt voorkomen dat vervuiling zich verspreidt. Bij lichte vervuiling onder de interventiewaarde kan er vaak gewoon gewerkt worden, mits met voorzorgsmaatregelen.
Denk aan het dragen van beschermende kleding en het voorkomen van stofverspreiding.
Maar bij ernstige vervuiling komt er een hele procedure bij kijken, inclusief melding bij de gemeente en soms zelfs bij het RIVM of de GGD.
Wie betaalt het bodemonderzoek?
Dat hangt af van de situatie. Als de gemeente de rioolrenovatie initieert, draagt zij doorgaans de kosten van het onderzoek.
Maar als jij als particulier een eigen rioolaansluiting laat vervangen of verleggen, kun jij wel verantwoordelijk zijn voor het laten uitvoeren van een noodzakelijk bodemonderzoek bij rioolrenovatie.
Check daarom altijd met je aannemer of gemeente wie wat regelt. Laat je niet verrassen door onverwachte kosten.
Wat moet je zelf doen als bewoner?
Je hoeft geen milieukundige te worden. Maar wel is het handig om een paar dingen te weten:
Ten eerste: informeer bij je gemeente of er bekende bodemvervuiling is in jouw omgeving.
Ten tweede: als je merkt dat er gegraven wordt en je hebt twijfel of er onderzoek is gedaan, vraag het gewoon aan de aannemer. En ten derde: bewaar altijd documentatie. Als later blijkt dat er iets mis is gegaan, wil je aantonen dat je goed geïnformeerd was.
De Vereniging Eigen Huis raadt eigenaren aan om bij twijfel altijd advies in te winnen. Een gesprek met de gemeente of een onafhankelijk milieubedrijf kan al veel duidelijkheid geven.
Samengevat: wanneer moet je rekening houden met bodemonderzoek?
Bodemonderzoek is verplicht als er gegraven wordt in bodem met onbekende of mogelijk vervuilde kwaliteit.
Bij rioolrenovatie komt dit snel voor, want vaak liggen er oude leidingen in de grond die in de loop der tijd kunnen zijn gelekt. De gemeente of aannemer moet vooraf onderzoek laten doen. Als jij als particulier werkzaamheden laat uitvoeren, check dan goed wie verantwoordelijk is.
Het belangrijkste? Weet waar je aan toe bent voordat er gegraven wordt. Dan voorkom je verrassingen, zowel qua kosten als qua gezondheid.
Veelgestelde vragen
Wanneer is een bodemonderzoek verplicht bij rioolrenovatie?
Een bodemonderzoek is verplicht als er gegraven wordt in de bodem waarvan je niet zeker weet of deze schoon is. De gemeente of een aannemer moet vooraf onderzoek doen om te bepalen wat er in de grond zit, voordat de werkzaamheden beginnen. Zo voorkom je onnodige kosten en zorgen.
Wat is een bodemonderzoek precies en waarom is het nodig?
Een bodemonderzoek kijkt of de bodem vervuild is, bijvoorbeeld door lekkage van oude leidingen of door eerdere blootstelling aan schadelijke stoffen. Het meet of de bodem de interventiewaarde overschrijdt, een grenswaarde die bepaalt of er actie nodig is. Als de bodem vervuild is, moet er een saneringsplan worden opgesteld.
Wanneer is een bodemonderzoek verplicht, buiten graven?
Als de gemeente of provincie weet dat een bepaald gebied mogelijk vervuild is, bijvoorbeeld door oude industrie of garagebedrijven, is een bodemonderzoek bijna altijd verplicht. Check daarom altijd bij je gemeente of er bekende bodemvervuiling is in jouw straat.
Wat gebeurt er als de bodem vervuild blijkt te zijn?
Als het onderzoek laat zien dat de bodem vervuild is boven de interventiewaarde, mag je niet zomaar doorgaan met graven. Er moet dan een saneringsplan worden opgesteld om de vervuilde grond te verwijderen of op te schonen, en om verdere verspreiding te voorkomen. Bij lichte vervuiling kan er vaak gewoon gewerkt worden met voorzorgsmaatregelen.
Wat is de interventiewaarde?
De interventiewaarde is een grenswaarde die bepaalt of er actie nodig is bij bodemvervuiling. Als de kwaliteit van de bodem onder of gelijk aan deze waarde ligt, mag er in principe gewoon gegraven worden zonder extra maatregelen. Als de vervuiling boven de waarde ligt, is een saneringsplan vereist.