Stel je voor: in jouw straat wordt een warmtenet aangelegd. Graafmachines, leidingen, chaos. Maar wacht — wat heeft dat eigenlijk met het riool te maken?
▶Inhoudsopgave
Meer dan je denkt. Want als er een warmtenet komt, verandert er vaak ook iets aan het riool.
En dat is eigenlijk best wel slim, want waarom twee keer graven als het ook in één keer kan?
Waarom warmtenetten en rioolrenovatie hand in hand gaan
Nederland is volop bezig met het aardgasvrij maken van wijken. Warmtenetten spelen daar een grote rol in.
Momenteel wordt zo'n 6 procent van de woningen verwarmd via een warmtenet. En dat groeit hard: in 2050 kan dat uitkomen op zo'n 20 procent, sommige inschattingen gaan zelfs naar 60 tot 75 procent van alle woningen. Dat is enorme impact op de ondergrond.
En hier wordt het interessant. Voor een warmtenet moet er een heel netwerk van leidingen in de grond.
Warmteleidingen hebben een aanvoer- en retourleiding, meestal van kunststof of staal, ingekapseld in isolatie. Die leidingen kruisen vaak bestaande infrastructuren — waaronder het riool. In veel gevallen blijkt het riool op die plekken aan vervanging of renovatie toe. En dan is de logische keuze: alles tegelijk aanpakken.
Wat betekent dat concreet voor het riool?
Gecombineerde graafwerkzaamheden
De grootste verandering zit in de manier waarop er wordt gewerkt. In plaats van eerst het riool renoveren en een paar jaar later een warmtenet aanleggen, gebeurt dat nu steeds vaker in één keer. Dat scheelt enorm in overlast voor bewoners.
Minder graafwerk, minder omleidingen, minder stof en geluid. Voor de uitvoerende partijen — denk aan bedrijven als TAUW of Waternet — betekent dat efficiëntere planning en lagere kosten per project.
Technische aanpassingen aan het rioolstelsel
Bij de aanleg van een warmtenet kunnen er ook technische wijzigingen aan het riool nodig zijn. Warmteleidingen mogen niet zomaar overal door de grond.
Er gelden afstandseisen tussen warmteleidingen en het riool, vanwege temperatuur en veiligheid. In sommige gevallen moet het riool daarom verplaatst, verdiept of verhoogd worden. Ook kan het zijn dat bestaande rioolputten aangepast worden, bijvoorbeeld omdat er nieuwe kruisingen komen met warmteleidingen.
Daarnaast bieden warmtenetprojecten een kans om oudere rioolstukken — denk asbestcementleidingen of slecht functionerende vrijvervalriolen — gelijk te vervangen.
Dat is een enorme winst, want asbestcement in riolen is in Nederland een bekend probleem. Veel gemeenten hebben een vervangingsplicht voor dit materiaal.
Riothermie: warmte uit het riool zelf
En dan is er nog iets heel bijzonders dat steeds vaker ter spreekt: riothermie. Dat is het ophalen van warmte uit afvalwater.
Bedrijven als Waternet werken hier actief aan. In oktober 2025 zijn er bijvoorbeeld werkzaamheden gestart voor duurzame warmte uit rioolwater. Het idee is simpel maar briljant: afvalwater heeft de hele jaar door een temperatuur van zo'n 10 tot 15 graden.
Met een warmtepomp kan die warmte worden opgehaald en ingezet voor een warmtenet.
Wat dit betekent voor rioolrenovatie: bij riothermie-projecten is de staat van het riool extra belangrijk. Het riool moet goed functioneren en lekvrij zijn, zodat er voldoende afwaterstroom is om warmte uit te halen. Dat maakt renovatie van het riool niet alleen wenselijk, maar soms echt noodzakelijk voor het welslagen van het warmtenet.
GAWalo, gespecialiseerd in watertechnologie, wijst erop dat de kansen voor rioolwarmte in Nederland groot zijn. Vooral in dichtbebouwde gebieden waar warmtenetten worden aangelegd, is de combinatie met riothermie een logische stap.
Wat verandert er voor bewoners en opdrachtgevers?
Minder overlast, meer samenwerking
Voor bewoners in een projectgebied verandert er praktisch gezien vooral dit: er is minder totale overlast doordat werkzaamheden gecombineerd worden. In plaats van meerdere periodes van graafwerk, krijg je één intensieve periode.
Daarbij is de communicatie tussen gemeente, netbeheerder en warmtenetbeheerder belangrijker dan ooit. Iedereen moet aan tafel om de ondergrond optimaal in te delen. Voor opdrachtgevers — gemeenten, woningcorporaties, projectontwikkelaars — verandert de businesscase.
Duurzaamheid als drijfveer
Rioolrenovatie bij een warmtenetproject wordt aantrekkelijker omdat de kosten gedeeld kunnen worden.
Bovendien sluit het aan op de duurzaamheidsdoelen die Nederland nastreeft. Het Duurzame Bouwloket benadrukt dat warmtenetten een veelvoorkomende manier zijn om wijken collectief van het aardgas af te halen. En als je al bezig bent met de ondergrond, dan renoveer je het riool gewoon mee.
De rol van specialisten in de uitvoering
Projecten waarin warmtenetten en rioolrenovatie samenkomen, vragen om ervaren partijen. Het combineren van infrastructurele werkzaamheden is technisch complex.
Er moet rekening worden gehouden met afstandseisen, bodemgesteldheid, bestaande leidingen en toekomstige onderhoudstoegang.
Bedrijven die gespecialiseerd zijn in utiliteitsbouw en infrastructuur — zoals de oorspronkelijke activiteiten van Janssen de Jong Infra — spelen hierin een cruciale rol. De kennis van lokale omstandigheden, de juiste renovatietechnieken en de coördinatie tussen verschillende netbeheerders maakt het verschil tussen een soepel verlopend project en een logistieke nachtmerrie.
Samengevat: waarom dit de toekomst is
Rioolrenovatie bij de aanleg van een warmtenet is geen toeval. Het is een logische, kostenbesparende en duurzame keuze.
Nederland groeit hard naar meer warmtenetten, en daarmee groeit de kans dat jouw straat binnenkort meeprofiteert van gecombineerde ondergrondse werkzaamheden.
Minder graven, meer impact. En wie weet haalt jouw warmtenet over een paar jaar zelfs warmte uit het riool. Dat is pas circulair bouwen.
Veelgestelde vragen
Wat is het verband tussen het aanleggen van een warmtenet en het renovatie van het riool?
In veel gevallen blijkt dat bij het aanleggen van een warmtenet, bestaande rioolleidingen ook aan vervanging of renovatie toe zijn. Daarom is het logisch om deze werkzaamheden te combineren, wat overlast voor bewoners vermindert en de kosten per project verlaagt.
Hoe worden rioolputten aangepast bij een warmtenetproject?
Bij de aanleg van een warmtenet kunnen rioolputten aangepast worden, bijvoorbeeld door ze aan te passen aan nieuwe kruisingen met warmteleidingen. Dit kan betekenen dat de putten worden verhoogd, verdiept of aangepast om de veiligheid en efficiëntie van het warmtenet te waarborgen.
Waarom is het vervangen van asbestcementriolen belangrijk in combinatie met warmtenetten?
Oude rioolstukken, zoals asbestcementleidingen, vormen een risico en worden vaak vervangen tijdens warmtenetprojecten. Dit is een belangrijke stap richting een veiligere en duurzamere infrastructuur, gezien de vervangingsplicht voor dit materiaal in veel gemeenten.
Wat is riothermie en hoe wordt het gebruikt?
Riothermie is het ophalen van warmte uit afvalwater, zoals rioolwater. Bedrijven zoals Waternet werken hieraan en gebruiken deze warmte om ruimtes of tapwater te verwarmen, een steeds vaker voorkomende en duurzame oplossing.
Wat zijn de belangrijkste veranderingen in de regelgeving rondom warmtenetten?
Vanaf 27 januari 2026 is een nieuw regelgevingskader van kracht, waarbij woningcorporaties die warmtenetwerken beheren als gereguleerde energieleveranciers worden beschouwd. Ofgem is nu de toezichthouder en consumenten kunnen bij de Energieombudsman terecht bij geschillen.