Stel je voor: je spoelt de wc of laat het water uit de wastafel lopen, en ineens komt er viezig water terug omhoog. Niet prettig, om het zacht uit te drukken.
▶Inhoudsopgave
Terugslag is een probleem dat veel huiskamers kennen, maar waarvan weinig mensen weten wat er echt aan de hand is — en hoe gevaarlijk het kan zijn. Tijd om daar verandering in te brengen.
Wat is terugslag eigenlijk?
Terugslag betekent dat afvalwater niet normaal door het riool stroomt, maar juist terugkomt via je toilet, wastafel, douche of gootsteen.
Het water krijgt ergens een blokkade en zoekt zichzelf een andere route — en die route loopt helaas via jouw leidingwerk naar binnen. Dit kan variëren van een klein beetje water dat langzaam stijgt tot een flinke overstroming van smerig water op je vloer.
Terugslag is niet alleen vervelend, het is ook een gezondheidsrisico. Afvalwater bevat bacteriën, virussen en andere ziekteverwekkers. Denk aan E. coli, salmonella en verschillende parasieten. Als dat water in je huis komt, loop je een reëel risico op gezondheidsproblemen. Vooral voor kinderen, ouderen en mensen met een verzwakt immuunsysteem kan dit ernstige gevolgen hebben.
De meest voorkomende oorzaken van terugslag
Verstopping in het riool
De meest voorkomende oorzaak van terugslag is een verstopping in het riool.
Problemen met het gemeentelijke riool
Dit kan verschillende oorzaken hebben: vetresten die zich hebben opgehoopt in de leiding, wc-papier dat zich heeft vastgezeld, of vreemde voorwerpen die per ongeluk het riool in zijn gevallen. In oudere huizen kunnen wortels van bomen ook het riool binnendringen en verstoppingen veroorzaken. Ja, je leest het goed — boomwortels zoeken actief naar vocht en kunnen via kleine scheurtjes het riool binnenkomen.
Soms ligt het probleem helemaal niet bij jouw eigen leidingwerk. Het gemeentelijke riool kan overbelast zijn, bijvoorbeeld na hevige regenbuien.
Een defecte of ontbrekende terugslagklep
Als het rioolstelsel van de gemeente vol zit, heeft het water geen andere keuze dan terug te stromen via de aansluitingen van woningen.
Dit gebeurt vooral in laaggelegen gebieden en oudere woonwijken waar het rioolstelsuur niet meegroeit met de huidige waterafvoer. Veel mensen weten niet dat er een terugslagklep in hun leidingwerk zou moeten zitten. Dit is een klep die ervoor zorgt dat water maar één kant op kan: naar buiten. Als deze klep defect is of helemaal ontbreekt, heb je geen bescherming tegen terugslag.
Problemen met de siphon
In Nederland is het sinds 2016 verplicht om een terugslagklep te laten plaatsen bij nieuwbouwwoningen, maar in veel bestaande woningen ontbreekt deze nog. De siphon is die gebogen buis onder je wastafel of gootsteen die altijd wat water bevat.
Dit water zorgt voor een afzuiling tussen het riool en je huis. Als de siphon droogloopt — bijvoorbeeld omdat je lang niet op een kamer bent geweest — of als er lucht doorheen komt door een slechte afdichting, kan het rioolgas toch naar binnen komen. Hoewel dit technisch gezien geen terugslag is, voelt het voor bewoners hetzelfde en brengt het dezelfde risico's bij rioolproblemen met zich mee.
Waarom terugslag echt gevaarlijk is
Laten we het even hebben over cijfers. Volgens het RIVM bevat afvalwater miljoenen bacteriën per milliliter. Een klein beetje terugslag lijkt misschien onschuldig, maar zelfs een bescheiden hoeveelheid besmet water kan leiden tot maag-darmklachten, huidirritaties en in ernstige gevallen tot longontsteking.
Als terugslag in contact komt met voedsel, keukenwerkbladen of speelgoed van kinderen, wordt het risico natuurlijk nog veel groter.
Maar het gevaar zit niet alleen in de gezondheid. Terugslag kan ook aanzienlijke materiële schade veroorzaken.
Vochtige vloeren, beschadigde wanden, verpest meubilair — de kosten kunnen snel oplopen tot duizenden euro's. En hier wordt het frustrerend: veel verzekeringen dekken schade door terugslag alleen als je kunt aantonen dat je onderhoud hebt gedaan aan je leidingwerk. Geen onderhoudsbewijs? Dan betaal je het zelf.
Herken de signalen op tijd
Gelukkig geeft je huis vaak waarschuwingen voordat het echt misgaat. Let op deze signalen: Je hoort borrelende geluiden uit de afvoer als je water laat lopen.
Dit wijst op lucht die vastzit in het leidingwerk. Water trekt langzaam weg in je wastafel of toilet.
Dit kan betekenen dat er een gedeeltelijke verstopping is. Je ruikt een onaangename geur uit de afvoer, ook al hebt je schoongemaakt.
Dit kan duiden op een drooggelopen siphon of een probleem verderop in het leidingwerk. Meerdere afvoeren in je huis geven tegelijk problemen. Dit is een sterk signaal dat het probleem zich in het hoofdriool bevindt, niet bij een enkele afvoer.
Wat kun je zelf doen ter preventie?
Voorkomen is altijd beter dan genezen, en gelukkig kun je zelf veel doen om terugslag te voorkomen.
Gooi nooit vet, olie, koffiedik of voedselresten door de gootsteen. Laat vet eerst afkoelen en gooi het in de afvalbak.
Gebruik een zeefje in je afvoer om vaste deeltjes tegen te houden. Spoel je leidingen regelmatig door met heet water om opbouw van vuil te voorkomen. En als je een kamer hebt die weinig gebruikt, laat dan eens per maand het water even lopen om de siphon gevuld te houden. Overweeg ook om een terugslagklep te laten plaatsen als je die nog niet hebt.
Een loodgieter of gespecialiseerd bedrijf kan je hierover adviseren. De ligt gemiddeld tussen de 150 en 400 euro, afhankelijk van de situatie in je woning.
Bescheiden vergeleken met de kosten van een terugslagschade.
Wanneer schakel je hulp in?
Als je merkt dat terugslag terugkeert ondanks je pogingen om het zelf op te lossen, is het tijd om professionele hulp in te schakelen.
Een erkend bedrijf met ervaring in rioolinspectie en -reiniging kan met een camera in je leidingen kijken en precies vaststellen waar het probleem zit. Moderne technieken maken het mogelijk om zonder baggerwerk een diagnose te stellen — snel, schoon en effectief. Terugslag is geen probleem dat je moet negeren of als "gewoon ergens aan wennen" moet zien.
Het is een signaal dat er iets niet klopt met je leidingwerk of het rioolstelsel. Door tijdig in te grijpen, bescherm je niet alleen je huis, maar vooral de gezondheid van iedereen die er woont.