Stel je voor: het regent pijpenstrijks, de riolen lopen vol en ineens stroomt het afvalwater terug jouw keuken of kelder in. Viezelijk, vies én duur om op te ruimen. Gelukkig is er een simpele oplossing die dit voorkomt: de terugslagklep. In deze gids lees je precies welke typen er bestaan, welke merken het doen én hoe je de juiste kiest voor jouw situatie.
▶Inhoudsopgave
Wat is een terugslagklep en waarom is hij zo belangrijk?
Een terugslagklep is een klein maar essentieel onderdeel in jouw rioleringssysteem. Zijn taak is simpel: afvalwater mag wel naar buiten, maar nooit terug naar binnen.
Zonder terugslagklep loop je risico op terugstroming bij hevige regen, verstoppingen of wanneer het riool overbelast raakt. Vooral in laaggelegen panden, kelderwoningen en bedrijfspanden is een terugslagklep geen luxe, maar een must. In Nederland zijn gemeenten en waterschappen steeds strenger geworden met betrekking tot terugslagbeveiliging. Soms is het zelfs verplicht om een terugslagklep te laten plaatsen. Dus of je nu een particulier bent of werkt in de utiliteitsbouw: dit onderwerp raakt iedereen die te maken heeft met rioleringssystemen.
De belangrijkste typen terugslagkleppen
Niet elke terugslagklep is hetzelfde. Afhankelijk van jouw situatie, het type riool en de diameter van de leiding, kies je een ander model.
1. Zwaartekracht-terugslagkleppen (non-return valves)
Hieronder de meest voorkomende typen. Dit is het meest voorkomende type.
Het werkt volledig mechanisch: wanneer water in de juiste richting stroomt, opent de klep. Zodra de stroom stopt of omkeert, sluit de klep door middel van zwaartekracht of een veer. Geen stroom nodig, geen elektronica — gewoon betrouwbaar.
2. Terugslagkleppen met terugslagarmatuur (voor inspectieputten)
Deze kleppen zijn verkrijgbaar in diameters vanaf 110 mm tot wel 600 mm en meer, afhankelijk van de merk en toepassing. Ze worden veel gebruikt in zowel huishoudelijke riolering als in grotere utiliteitsprojecten.
Voor grotere rioolleidingen en inspectieputten zijn er speciale terugslagarmaturen. Deze worden geplaatst in de put zelf en zijn vaak van het type "scharnierend" of "klapklep". Merken zoals Wavin, ACO en Pappenheimer bieden hiervoor complete systemen aan die geschikt zijn voor zowel nieuwbouw als renovatie. Een voordeel van deze armaturen is dat ze vaak vanuit de inspectieput te bedienen en te inspecteren zijn, zonder dat je de hele leiding hoeft te openen.
3. Vrij-afvoer-terugslagkleppen (voor drukriolen)
Handig bij onderhoud dus. In drukrioolsystemen, zoals die je aantreft bij pompkelders of in bepaalde utiliteitsbouwprojecten, werkt een gewone zwaartekrachtklep niet voldoende.
4. Terugslagkleppen met signaleringsfunctie
Hier kies je voor een terugslagklep die speciaal is ontworpen voor drukomstandigheden. Deze kleppen hebben sterkere veren of contragewichten en zijn bestand tegen hogere drukken, vaak tot 10 bar of meer. Voor kritieke locaties, zoals ziekenhuizen, datacenters of kelderverdiepingen van kantoren, zijn er terugslagkleppen uitgerust met een alarmsignaal.
Wanneer de klep sluit vanwege terugstroming, wordt er een signaal verzonden naar een beheersysteem. Zo weet je direct dat er iets aan de hand is, zonder dat je de put hoeft open te maken.
Welke merken doen het goed?
Op de markt zijn talloze leveranciers, maar een paar merken springen eruit op betrouwbaarheid en beschikbaarheid in Nederland en België. Wavin is een van de grootste spelers in de Nederlandse rioleringsmarkt.
Hun terugslagkleppen en -armaturen zijn breed verkrijgbaar en goed gedocumenteerd. Vooral voor utiliteitsbouwprojecten is Wavin een logische keuze. ACO staat bekend om hun complete rioleringssystemen, van goten tot terugslagkleppen.
Hun producten zijn robuust en worden veel toegepast in zowel burgerlijke als utiliteitsbouw.
Pappenheimer (een merk van PABISCO) biedt hoogwaardige terugslagarmaturen die vaak worden gebruikt in grootschalige infrastructurele projecten. Als je zoekt naar kwaliteit voor zwaardere toepassingen, is dit merk zeker het overwegen waard. Georg Fischer (GF Piping Systems) levert ook uitstekende terugslagkleppen, met name voor toepassingen waar chemische bestendigheid belangrijk is, zoals in industriële omgevingen.
De prijs varieert sterk. Een eenvoudige PVC terugslagklep van 110 mm voor huishoudelijk gebruik begint al rond de 25 tot 50 euro.
Wat kost een terugslagklep?
Voor grotere diameters en zwaardere uitvoeringen, bijvoorbeeld gietijzeren kleppen van 300 mm of meer, kun je denken aan 300 tot wel 1.500 euro per stuk, afhankelijk van merk en specificaties.
Kleppen met signaleringsfunctie liggen nog hoger in prijs.
Hoe kies je de juiste terugslagklep?
De keuze hangt af van een aantal factoren. Hieronder de belangrijkste aandachtspunten.
Bepaal de diameter en het materiaal van jouw rioolleiding
Meet de binnendiameter van de leiding waar de klep moet komen. In woningen is dat meestal 110 mm of 160 mm.
Kijk naar de stromingsrichting en installatieruimte
In utiliteitsbouw komen ook diameters van 200 mm, 300 mm en groter voor. Let ook op het materiaal: PVC, gietijzer of beton vereisen bevestigingen. Sommige kleppen werken alleen horizontaal, andere ook verticaal.
Let op de terugslagklasse en normering
Controleer of er voldoende ruimte is in de leiding of inspectieput voor plaatsing en toekomstig onderhoud. Een terugslagklep die je niet kunt inspectieren, is op termijn geen goede investering.
In Europa vallen terugslagkleppen onder de norm EN 13564. Deze norm classificeert terugslagbeveiliging in typen (Type 1 tot en met Type 4), afhankelijk van het beschermingsniveau. Voor huishoudelijke toepassingen is Type 1 of 2 meestal voldoende. Voor utiliteitsbouw of kritieke locaties raad ik aan om minimaal Type 3 te kiezen.
Overweeg onderhoud en levensduur
Een terugslagklep is geen installeren-en-vergeten-product. Kies voor modellen die eenvoudig te inspecteren en te reinigen zijn.
Kleppen met een inspectiekap of die vanuit de put te bedienen zijn, besparen je veel werk op termijn. Reken op een levensduur van 15 tot 25 jaar bij goed onderhoud, afhankelijk van het materiaal en de omstandigheden.
Plaatsing: doe-het-zelf of een professional?
Voor een eenvoudige terugslagklep in een huishoudelijke PVC-leiding van 110 mm kan een ervaren klus het zelf. Maar bij grotere diameters, drukriolen of utiliteitsbouwprojecten raad ik steeds aan om een erkende installateur of rioleringsbedrijf in te schakelen. Een foutief geplaatste klep kan juist meer schade veroorzaken dan hij voorkomt.
Laat bij grotere projecten altijd een berekening maken van de verwachte terugstroomdruk. Zo weet je precies welke klep en welke klasse je nodig hebt, en loop je geen risico op onder- of overdimensionering.
Conclusie: investeren in preventie loont
Een terugslagklep is een relatief klein onderdeel met een groot effect. Of je nu een kelder wilt beschermen tegen terugstromend afvalwater of een utiliteitsbouwproject aan het plannen bent: de juiste terugslagklep voorkomt schade, stank en kosten.
Neem de tijd om de juiste keuze te maken op basis van diameter, verschillende typen terugslagkleppen, norm en merk. En twijfel je? Schakel dan een professional in. Want als het om riolen gaat, is preventie altijd goedkoper dan herstel.