Rioolrenovatie door de gemeente: wanneer doen zij het en wanneer jij?

Je loopt door de straat en ziet ineens de hele weg opengebroken. Graafmachines, zand, chaos. Rioolrenovatie.

Maar wie betaalt dat eigenlijk? En wanneer pakken zelf de gemeente het aan, en wanneer ligt dat jouw verantwoordelijkheid? Laten we het gewoon helder hebben, want dit is één van die onderwerpen waar veel mensen het over hebben, maar waar nog veel meer mensen het over verkeerd hebben.

Wie is eigenlijk verantwoordelijk voor het riool?

Het korte antwoord: het hangt ervan af waar het riool zich bevindt.

En dat is precies waar het interessant wordt. In Nederland maken we een duidelijk onderscheid tussen het gemeentelijke rioolstelsel en de rioolaansluiting op jouw perceel.

De gemeente is verantwoordelijk voor het gemeentelijke riool. Dat zijn de grote leidingen onder de openbare weg, de gemalen en de transportleidingen die het afvalwater naar de rioolwaterzuiveringsinstallatie brengen. Jouw verantwoordelijkheid begint aan de perceelgrens. Vanaf het punt waar jouw rioolaansluiting aansluit op het gemeentelijke riool, is alles aan de binnenkant van jouw perceel van jou.

Dat betekent: de aansluiting op het gemeentelijke riool, de horizontale leidingen op jouw grond, en alles wat daarop aangesloten is.

Dus als er een verstopping of breuk zit in die aansluiting, dan ben jij aan de beurt.

Wanneer voert de gemeente rioolrenovatie uit?

Gemeenten hebben een zwaar onderhoudsprogramma voor het rioolstelsel. De gemiddeld levensduur van een rioolleiding ligt tussen de 50 en 80 jaar.

Veel riolen in Nederland zijn aangelegd in de jaren vijftig, zestig en zeventig van de vorige eeuw. Reken er dus op dat er de komende jaren flink wat renovaties aan zitten te komen. Wil je weten hoe de verdeling van verantwoordelijkheden bij rioolrenovatie precies zit? De gemeente voert deze werkzaamheden uit wanneer:

• De leidingen technisch aan het einde van hun levensduur zijn gekomen
• Er sprake is van structurele schade, zoals scheuren, verzakkingen of wortelindringing op gemeentelijk niveau
• Het rioolstelsel onvoldoende capaciteit heeft voor de huidige en toekomstige waterafvoer
• Er milieuwetgeving is die verplicht tot verbetering, bijvoorbeeld om lekverliezen te voorkomen
• Er geïntegreerde gebiedsontwikkeling plaatsvindt, zoals nieuwbouwprojecten of herinrichting van straten

De gemeente betaalt voor deze werkheden uit de rioolheffing, die je jaarlijks via de gemeentebelasting betaalt.

In 2024 ligt de gemiddelde rioolheffing voor een zelfstandige woning tussen de 120 en 250 euro per jaar, afhankelijk van de gemeente.

Wanneer moet jij zelf aan de slag?

Hier wordt het persoonlijk. Jij bent verantwoordelijk voor de renovatie van jouw rioolaansluiting en de leidingen op jouw perceel.

Dat geldt voor zowel huurders als eigenaren, maar in de praktijk komt de kostenverantwoordelijkheid meestal bij de woningeigenaar te liggen. Je moet zelf aan de slag wanneer: De kosten voor het renoveren van jouw perceelriolering liggen gemiddeld tussen de 1.500 en 5.000 euro, afhankelijk van de lengte van de leiding, de toegankelijkheid en de gekozen methode. Bij grootschalige problemen kan dat oplopen tot 10.000 euro of meer.

• Er verstoppingen optreden in jouw aansluiting of perceelriolering
• De aansluiting lekt of is beschadigd, bijvoorbeeld door wortelindringing of verzakking
• Je verziltingsproblemen hebt in de kelder of op de begane grond
• De gemeente constateert dat jouw aansluiting de oorzaak is van problemen in het gemeentelijke riool
• Je verbouwt of aanbouwt en de bestaande riolering niet meer voldoet

Renovatie zonder openbreken: de moderne aanpak

Gelukkig hoef je tegenwoordig niet meer de hele tuin open te breken. Er zijn verschillende verfriestechnieken beschikbaar die het veel goedkoper en minder vervelend maken. De meest gebruikte methoden zijn:

Bedrijven als Heijmans, VolkerWessels en diverse gespecialiseerde rioleringsbedrijven bieden deze technieken aan.

• Relining: een flexibele kous van vezelversterkt materiaal wordt in de bestaande leiding gebracht en hardt daar uit. De leiding wordt eigenlijk van binnenuit vernieuwd. Levensduur: tot 50 jaar. Kosten: gemiddeld 80 tot 150 euro per meter.
• Close-fit lining: een nieuwe leiding wordt door de oude heen getrokken en past precies in de bestaande buis. Ideaal voor korte trajecten.
• Grondvervangende verfriestechniek: de oude leiding wordt gebroken en tegelijkertijd een nieuwe leiding aangetrokken. Dit werkt met één kleine put.

Het is altijd verstandig meerdere offertes aan te vragen en te vragen naar referenties.

Wat als de gemeente aan de slag gaat in jouw straat?

Dit is een belangrijk punt dat veel mensen over het hoofd zien. Wanneer de gemeente een rioolrenovatie uitvoert in jouw straat, betekent dat niet automatisch dat jouw perceelriolering ook wordt vernieuwd.

De gemeente werkt alleen aan het gemeentelijke deel. Maar hier wordt het slim: als de gemeente toch al graaft, is dat het perfecte moment om te kijken naar de verdeling van verantwoordelijkheden bij rioolrenovatie en jouw eigen aansluiting ook te laten renoveren.

De toegang is er al, de graafmachine staat er al, en je bespaart flink op de kosten. Sommige gemeenten bieden zelfs een gecombineerde aanpak aan, waarbij je als eigenaar mee kunt doen in het project tegen een geprijsd tarief. Vraag bij jouw gemeente altijd naar de mogelijkheden. In gemeenten zoals Amsterdam, Rotterdam en Utrecht zijn er actieve programma's waarbij bewoners worden uitgenodigd om tegelijkertijd hun perceelriolering te laten vernieuwen.

Checklist: wat moet jij onthouden?

Om het allemaal even samen te vatten: Rioolrenovatie is niet het meest sexy onderwerp, maar een goed functionerend riool bescherkt je tegen overlast, geur en dure schade.

• De gemeente betaalt voor het riool onder de openbare weg
• Jij betaalt voor de aansluiting en leidingen op jouw perceel
• Laat je riolering elke 5 tot 10 jaar inspecteren met een camera, vooral bij oude woningen
• Profiteer van gemeentelijke renovatieprojecten om mee te doen
• Vraag altijd meerdere offertes aan bij gespecialiseerde bedrijven
• Verfriestechnieken zijn vaak goedkoper en sneller dan openbreken

Dus negeer het niet. Want als het misgaat, merk je het pas als het te laat is.